TUR-MT (Transüretral Mesane Tümörü Rezeksiyonu)

(TRANSÜRETRAL MESANE TÜMÖR REZEKSİYONU)

S1- TUR-MT Ameliyatı nedir? Her mesane tümörü olan hastaya yapılır mı?

İşlem sırasında üretra (idrar kanalı) yoluyla mesaneye rezektoskop adı verilen ince bir kamera sistemi ile girilir. Mesane tümörü, mesanenin iç yüzeyini kaplayan tabakadan (mesane iç zarı) gelişir. TUR-MT ameliyatında tümör, bulunduğu bölgedeki mesane iç yüzeyinden ince katmanlar halinde özel bir cihaz kullanılarak dikkatlice kazınır ve çıkarılır. Çıkarılan doku daha sonra patoloji laboratuvarına gönderilerek mikroskop altında incelenir. Bu inceleme sayesinde tümörün tipi, tümörün mesane kasına ilerleyip ilerlemediği ve ek tedavi gerekip gerekmediği belirlenir. Dolayısıyla TUR-MT ameliyatı mesane tümörü tanı ve tedavisinin temel basamağıdır ve hemen hemen tüm hastalarda uygulanması gereken standart işlemdir.

• TUR-MT ameliyatı neden yapılır?
• Hastanın şikayetleri üzerine veya tesadüfen yapılan ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans görüntülemede mesanede görünen bir kitleye hem tanı koymak hem de tedavi etmek.
• Yine hastanın şikayetleri üzerine yapılan sistoskopide mesanede görülen mesane kitlesinin veya şüpheli lezyonlarının kesin tanısını koymak ve tedavisini yapmak.
• Mesanedeki şüpheli kitle veya lezyonları, TUR-MT ameliyatı ile çıkararak patoloji laboratuvarında incelemek için yeterli doku örneği elde etmek.
• Tümörün iyi huylu mu yoksa kötü huylu mu olduğunu belirlemek.
• Kötü huylu kanserin derecesini (düşük veya yüksek dereceli) saptamak.
• Kanserin mesane kasına ulaşıp ulaşmadığını belirleyerek doğru evreleme yapmak.
• Mesane içinde görülebilen tüm tümör dokusunu tamamen çıkarmak.
• TUR-MT ameliyatını yaptıktan sonra en uygun ek tedavi planlanmasını (takip, mesane içine ilaç tedavisi, yeniden TUR-MT, mesanenin alınması veya radyoterapi gibi) sağlamak.
• Her mesane tümörü saptanan hastaya TUR-MT ameliyatı yapılır mı?

Evet. Ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans görüntüleme veya sistoskopide görülen mesane kitlesinin veya şüpheli lezyonlarının kesin tanısını koymak için ilk uygulanması gereken işlem TUR-MT ameliyatıdır.

Çünkü görüntüleme yöntemleri mesanede bir kitle olduğunu gösterebilse de kitlenin kesin olarak kanser olup olmadığını ve kanserin ne kadar ilerlediğini yalnızca TUR-MT ameliyatında çıkarılan parçaların patoloji laboratuvarında incelenmesi ile anlaşılır. Bu nedenle TUR-MT ameliyatı, mesane kanserinin tanı ve evrelemesinde vazgeçilmez bir işlemdir.

• TUR-MT ameliyatı hangi hastalarda tedavi edici olabilir?

Mesane kanseri olan hastaların yaklaşık 10 kişiden 7-8'inde, hastalık ilk tanı konulduğunda henüz mesane kasına ilerlememiştir. Bu durumda kanser, mesanenin yalnızca iç yüzeyinde veya yüzeyel tabakalarında bulunur.

Bu hastalarda TUR-MT ameliyatı ile görülebilen tüm tümörün tamamen çıkarılması tedavinin en önemli basamağıdır. Ameliyat sırasında çıkarılan parçaların patolojik olarak incelenmesi sonucunda, hastanın yalnızca düzenli takip edilmesine, mesane içine ilaç tedavisi (BCG veya kemoterapi) uygulanmasına ya da gerektiğinde ikinci bir TUR-MT ameliyatı yapılmasına karar verilir.

• TUR-MT ameliyatı hangi hastalarda tek başına yeterli değildir?

TUR-MT ameliyatı sonrası çıkarılan tümör parçalarının patolojik incelenmesi sonucunda kanserin mesane kasına ilerlediği anlaşılırsa, artık TUR-MT ameliyatı tek başına yeterli bir tedavi değildir.

Bu hastalarda TUR-MT ameliyatının amacı, mesane kanseri tanısını kesinleştirmek ve kanserin mesane kasına ilerleyip ilerlemediğini belirlemektir. Ameliyat sırasında çıkarılan parçalar patoloji laboratuvarında incelendikten sonra hastalığın evresi kesin olarak belirlenir ve buna göre en uygun tedavi planlanır. Eğer kanserin mesane kasına ilerlediği saptanırsa, TUR-MT tek başına yeterli bir tedavi olmaz. Bu durumda hastaya;

• Mesanenin tamamen alınması ameliyatı (radikal sistektomi) önerilebilir,
• Mesaneyi koruyucu tedavi yöntemleri (TUR-MT sonrasında kemoterapi ve radyoterapinin birlikte uygulanması) önerilebilir,
• İleri evre hastalarda ise kemoterapi, immünoterapi veya diğer ilaç tedavileri önerilebilir.
• TUR-MT sırasında mesane kasından örnek alınması neden önemlidir?

TUR-MT ameliyatında amaç yalnızca görülen tümörü çıkarmak değildir. Aynı zamanda kanserin mesane kasına ulaşıp ulaşmadığını da anlamaktır. Çünkü tedavi şekli, kanserin mesane kasına ilerleyip ilerlemediğine göre değişir.

Bu nedenle ameliyat sırasında tümör, altında bulunan mesane kasını da içerecek şekilde çıkarılmaya çalışılır. Patoloji uzmanı bu dokuyu inceleyerek kanserin mesane kasına ulaşıp ulaşmadığını belirler.

Eğer çıkarılan dokunun içinde mesane kası bulunmazsa, kanserin kasa ilerleyip ilerlemediği kesin olarak anlaşılamayabilir. Bu durumda doğru tedavi planını yapmak zorlaşabilir ve bazı hastalarda yeniden TUR-MT ameliyatı yapılması gerekebilir.

Bu nedenle özellikle ilk TUR-MT ameliyatında, tümörün yeterli derinlikte çıkarılması ve mesane kasını da içeren yeterli doku örneği alınması büyük önem taşır.

• Bazı hastalarda neden ikinci kez TUR-MT ameliyatı gerekir?

Her hastanın ikinci kez TUR-MT ameliyatına ihtiyacı yoktur. Ancak bazı hastalarda ilk ameliyattan 2-6 hafta sonra ikinci bir TUR-MT yapılması gerekebilir.

İkinci ameliyat şu durumlarda önerilebilir:

• İlk ameliyatta tümörün tamamının çıkarılamadığı düşünülüyorsa,
• İlk ameliyatta tümörün patoloji laboratuvarında incelenmesi sonucunda yüksek riskli yani kas tabakasına ilerleme ve tekrar etme riski yüksek mesane kanseri saptanmışsa,
• İlk ameliyatta çıkarılan dokunun içinde mesane kasına ait örnek bulunmuyorsa ve bu nedenle kanserin kasa ulaşıp ulaşmadığı kesin olarak değerlendirilemiyorsa,
• Hastalığın evresi konusunda şüphe varsa.

İkinci kez TUR-MT ameliyatının yapılmasındaki amaç, ilk ameliyattan sonra kalmış olabilecek tümör dokusunu temizlemek ve hastalığın evresini daha doğru belirlemektir. Böylece hastaya en uygun tedavi planlanabilir ve gereksiz ya da yetersiz tedavi uygulanmasının önüne geçilmiş olur.

Özetle, TUR-MT ameliyatı, mesane kanseri şüphesi olan hastalarda uygulanan en önemli cerrahi işlemdir. Bu ameliyat sayesinde hem mesane tümörü çıkarılır hem de alınan tümör parçaları patolojik olarak incelenerek kanserin tipi, derecesi ve mesane duvarında ne kadar ilerlediği kesin olarak belirlenir.

Mesane kanseri henüz kas tabakasına ilerlememiş hastalarda TUR-MT ameliyatı çoğu zaman tedavinin en önemli basamağını oluşturur. Kanserin mesane kasına ilerlediği hastalarda ise hastalığın evresi kesinleştirilerek mesanenin alınması ameliyatı, mesaneyi koruyucu tedaviler veya ilaç tedavileri gibi en uygun tedavi seçeneği planlanır.

S2- Mesane içine BCG verilme tedavisi nedir? İkinci kez TUR-MT ameliyatından ne kadar sonra başlanır?

Mesane içine BCG tedavisi, mesane kanserinin yeniden oluşmasını ve hastalığın ilerleyerek mesane kasına yayılmasını önlemeye yardımcı olan bir tedavidir. Bu tedavide ilaç, damar yoluyla değil, ince bir sonda aracılığıyla doğrudan mesanenin içine verilir. Özellikle kanser henüz mesane kasına yayılmamış ancak tekrarlama ve ilerleme riski yüksek olan hastalarda uygulanır.

TUR-MT ameliyatı ile görülebilen tümör çıkarıldıktan sonra, gözle görülemeyecek kadar küçük kanser hücreleri mesanede kalmış olabilir. Mesane içine verilen BCG tedavisi, vücudun bağışıklık sistemini harekete geçirerek bu hücrelerin yok edilmesine yardımcı olur. Böylece kanserin yeniden ortaya çıkma ve ilerleme riski azalır.

• Mesane içine BCG tedavisi nasıl uygulanır?

BCG ilacı ince bir idrar sondası yardımıyla sıvı halde doğrudan mesanenin içine verilir. İlacın yaklaşık 2 saat boyunca mesanede kalması istenir. Daha sonra hasta normal şekilde idrarını yaparak ilacı dışarı atar.

Tedavi genellikle haftada bir kez olmak üzere 6 hafta uygulanır. Bazı hastalarda, kanserin tekrar etme riskine göre tedavinin etkisini artırmak amacıyla belirli aralıklarla ek BCG uygulamaları da yapılabilir.

• İkinci kez TUR-MT ameliyatı sonrasında BCG tedavisine ne zaman başlanır?

Bazı hastalarda ilk TUR-MT ameliyatından sonra ikinci bir TUR-MT yapılması gerekebilir. Bu ameliyat tamamlandıktan sonra BCG tedavisine hemen başlanmaz. Bunun nedeni, mesanenin ameliyattan sonra iyileşmeye ihtiyaç duymasıdır. Eğer BCG çok erken uygulanırsa, mesane henüz iyileşmediği için ilacın kana karışma riski artabilir ve ciddi enfeksiyonlar gelişebilir.

Bu nedenle BCG tedavisine ikinci kez TUR-MT ameliyatından sonra en az 2 hafta geçtikten sonra başlanır. Ancak bu süre tek başına yeterli değildir. Tedaviye başlamadan önce; idrarda gözle görülür kanama olmamalı ve aktif bir idrar yolu enfeksiyonu bulunmamalıdır. Bu şartlar sağlandıktan sonra BCG tedavisine güvenle başlanabilir.

• BCG tedavisi TUR-MT ameliyatı sonrası her hastaya verilir mi?

Hayır. BCG tedavisi her mesane kanseri hastası için gerekli değildir. Kanserin büyüklüğü, sayısı, patoloji sonucu ve tekrar etme riski değerlendirilerek hangi hastaların bu tedaviden fayda göreceğine üroloji uzmanı karar verir.

Düşük riskli hastalarda yalnızca TUR-MT ameliyatı ve düzenli takip yeterli olabilir. Orta ve yüksek riskli hastalarda ise BCG tedavisi, kanserin tekrar etmesini önlemek için tedavinin önemli bir parçasıdır.

Özetle, Mesane içine BCG tedavisi, TUR-MT ameliyatından sonra uygulanan ve kanserin tekrar etme ve ilerleme riskini azaltmayı amaçlayan mesane içi bir ilaç tedavisidir. Özellikle orta ve yüksek riskli hastalarda tedavinin başarısını artırır. Güvenli bir şekilde uygulanabilmesi için ameliyat sonrası mesanenin iyileşmesi beklenmeli ve tedaviye doktorunuzun uygun gördüğü zamanda başlanmalıdır.

S3- TUR-MT ameliyatı sonrasında mesane içine verilen erken dönem kemoterapi ile BCG tedavisi aynı şey midir?

Hayır. TUR-MT ameliyatından sonra mesane içine verilen erken dönem kemoterapi ile BCG tedavisi aynı değildir. Her ikisi de mesane içine ince bir sonda ile uygulanır; ancak kullanılan ilaçlar, uygulanma zamanı, amacı ve hangi hastalara verildiği farklıdır.

• Erken dönem mesane içi kemoterapi nedir?

Erken dönem kemoterapi, TUR-MT ameliyatından sonra ilk 24 saat içinde, çoğu zaman ameliyattan hemen sonra mesanenin içine verilen tek doz ilaç tedavisidir.

Bu tedavinin amacı, ameliyat sırasında serbest kalmış olabilecek kanser hücrelerinin mesane duvarına tutunmasını önlemek ve kanserin tekrar etme riskini azaltmaktır.

Genellikle düşük riskli ve bazı orta riskli mesane kanseri hastalarında uygulanır. Mesanede delinme şüphesi, yoğun kanama veya mesane duvarında ciddi yaralanma varsa uygulanmaz.

Özetle, Erken dönem mesane içi kemoterapi ile BCG tedavisi birbirinin yerine geçen tedaviler değildir. Erken dönem kemoterapi, ameliyattan hemen sonra uygulanan tek doz koruyucu bir tedavidir. BCG tedavisi ise mesane iyileştikten sonra başlanan, özellikle orta ve yüksek riskli hastalarda kanserin tekrar etmesini ve ilerlemesini önlemeyi amaçlayan uzun süreli bir tedavidir. Hangi tedavinin uygulanacağına, tümörün patoloji sonucuna ve hastalığın risk grubuna göre üroloji uzmanı karar verir.

S4- TUR-MT ameliyatından sonra mesane içine verilen erken dönem kemoterapi her hastaya uygulanır mı?

Hayır. TUR-MT ameliyatından sonra mesane içine uygulanan erken dönem kemoterapi her mesane kanseri hastasına verilmez. Bu tedavinin gerekli olup olmadığına, ameliyat sırasında görülen bulgular ve hastalığın risk durumuna göre üroloji uzmanı karar verir.

Erken dönem kemoterapi, ameliyattan sonraki ilk 24 saat içinde, çoğunlukla ameliyattan hemen sonra mesane içine tek doz olarak uygulanır. Amacı, ameliyat sırasında serbest kalmış olabilecek kanser hücrelerinin mesane duvarına tutunmasını önlemek ve kanserin tekrar etme riskini azaltmaktır.

Bu tedavi daha çok tekrar etme riski düşük ve orta olan yüzeyel mesane kanseri hastalarında fayda sağlar. Buna karşılık, kanserin daha saldırgan özellikler taşıdığı veya tekrar etme ve ilerleme riskinin yüksek olduğu hastalarda, tek doz kemoterapi tek başına yeterli değildir. Bu hastalarda genellikle mesane iyileştikten sonra başlanacak BCG tedavisi veya başka tedavi yöntemleri planlanır.

Ameliyat sırasında aşağıdaki durumlardan biri gelişmişse erken dönem kemoterapi uygulanmayabilir:

• Mesane duvarında delinme (perforasyon) oluşmuşsa veya bundan şüpheleniliyorsa,
• Ameliyat sonrası belirgin kanama devam ediyorsa,
• Mesanenin çok geniş bir alanına işlem yapılmış ve ilacın güvenli şekilde uygulanamayacağı düşünülüyorsa.

Bu gibi durumlarda ilacın mesane dışına sızma veya istenmeyen yan etkilere yol açma riski bulunduğundan tedavi uygulanmaz.

Özetle, Erken dönem mesane içi kemoterapi, her mesane kanseri hastasına uygulanan rutin bir tedavi değildir. Özellikle tekrar etme riski düşük-orta olan uygun hastalarda kanserin yeniden ortaya çıkma riskini azaltmak amacıyla uygulanır.

S5- TUR-MT ameliyatının ve mesane içine uygulanan BCG tedavisinin olası riskleri ve yan etkileri nelerdir?

Hem TUR-MT ameliyatı hem de sonrasında gerekli görülen mesane içine BCG tedavisi, mesane kanserinin tedavisinde güvenle uygulanan yöntemlerdir. Ancak her tıbbi girişimde olduğu gibi bu tedavilerin de bazı riskleri ve yan etkileri bulunmaktadır. Bu yan etkilerin büyük bölümü hafif ve geçicidir.

• TUR-MT ameliyatının olası riskleri nelerdir?

İdrarda kanama: Ameliyattan sonra birkaç gün idrarda kan görülmesi normaldir. Kanama genellikle kendiliğinden azalır. Nadiren kanama fazla olabilir ve mesanenin yıkanması, pıhtıların temizlenmesi veya tekrar endoskopik müdahale gerekebilir.

İdrar yaparken yanma ve sık idrara çıkma: Ameliyattan sonraki ilk günlerde idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve ani idrar yapma hissi görülebilir. Bu şikâyetler çoğu hastada birkaç gün veya birkaç hafta içinde düzelir.

İdrar yolu enfeksiyonu: Her endoskopik girişimde olduğu gibi idrar yolu enfeksiyonu gelişebilir. Ateş, titreme, kötü kokulu idrar veya şiddetli yanma olması durumunda mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Mesane delinmesi: Nadir görülen ancak önemli komplikasyonlardan biridir. Ameliyat sırasında mesane duvarında küçük bir yırtık veya delinme oluşabilir. Çoğu zaman sadece sonda ile takip yeterli olurken, çok nadir durumlarda ek ameliyat gerekebilir.

İlk TUR-MT ameliyatında tümörün tamamen temizlenememesi: Bazı hastalarda tümörün büyüklüğü, sayısı veya mesane içindeki yerleşimi nedeniyle ilk ameliyatta tüm tümör dokusunu tamamen çıkarmak mümkün olmayabilir.

Ayrıca ameliyat öncesinde yapılan sistoskopi, bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans görüntüleme gibi incelemelerde tümörün geniş bir alana yayıldığı ya da mesane duvarının daha derin tabakalarına ilerlediği düşünülüyorsa, doktorunuz ilk görüşmede ikinci bir TUR-MT ameliyatına ihtiyaç duyulabileceği konusunda sizi bilgilendirebilir.

İlk ameliyatın patoloji sonucuna göre, kalan tümör dokusunu temizlemek ve hastalığın evresini daha doğru belirlemek amacıyla 2-6 hafta sonra ikinci bir TUR-MT ameliyatı planlanabilir.

• BCG tedavisinin olası yan etkileri nelerdir?

BCG tedavisi sırasında görülen yan etkilerin büyük bölümü hafif ve geçicidir.

Mesane ile ilgili yan etkiler. En sık görülen yan etkiler şunlardır:

• Sık idrara çıkma
• İdrar yaparken yanma
• Ani idrar yapma hissi
• Hafif idrarda kan görülmesi
• Mesane bölgesinde rahatsızlık hissi

Bu şikâyetler genellikle tedaviden sonraki 24-48 saat içinde azalır.

Genel yan etkiler

Bazı hastalarda aşağıdaki belirtiler görülebilir:

• Hafif ateş
• Halsizlik
• Yorgunluk
• Kas ve eklem ağrıları
• Grip benzeri yakınmalar

Bu belirtiler çoğu zaman kısa sürede kendiliğinden düzelir.

Hangi durumlarda hemen doktora başvurmalısınız?

BCG tedavisinden sonra aşağıdaki durumlardan biri gelişirse vakit kaybetmeden doktorunuza veya en yakın sağlık kuruluşuna başvurmanız gerekir:

• 38,5°C'nin üzerinde ateşin 48 saatten uzun sürmesi
• Şiddetli titreme
• İdrar yapamayacak kadar yoğun ağrı
• Yoğun kanama veya büyük pıhtılar gelmesi
• Şiddetli halsizlik veya genel durum bozukluğu

Bu belirtiler nadir de olsa ciddi bir enfeksiyonun habercisi olabilir ve acil değerlendirme gerektirir.

BCG tedavisi hangi durumlarda ertelenir?

Güvenli bir tedavi için BCG aşağıdaki durumlarda uygulanmaz:

• TUR-MT ameliyatından sonra mesane henüz iyileşmemişse (genellikle ilk 2 hafta içinde),
• İdrarda belirgin kanama varsa,
• Aktif idrar yolu enfeksiyonu bulunuyorsa,
• Sonda takılması sırasında idrar yolunda belirgin yaralanma oluşmuşsa.

Bu durumlar düzeldikten sonra tedaviye güvenli şekilde başlanabilir.

Özetle, TUR-MT ameliyatı ve BCG tedavisi, mesane kanserinin tedavisinde en etkili yöntemler arasında yer alır. Tedavi sırasında idrarda kanama, idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve hafif ateş gibi geçici yan etkiler görülebilir. Tedavi sürecinde doktorunuzun önerilerine uymanız ve beklenmeyen belirtiler geliştiğinde zaman kaybetmeden doktorunuzla iletişime geçmeniz gerekebilir.