Epididim Kisti

S1- Epididim kisti nedir?

Epididim kisti, testisin arka ve üst kısmında bulunan, spermlerin depolanıp olgunlaştığı epididim adı verilen yapıda gelişen, içi sıvı dolu iyi huylu bir keseciktir.

Epididim kistleri kanser değildir ve kansere dönüşmez. Genellikle küçük boyuttadır ve herhangi bir şikâyete neden olmaz. Bu nedenle çoğu zaman başka bir nedenle yapılan skrotal ultrasonografi sırasında tesadüfen fark edilir.

Epididim kisti olan bazı kişilerde ise zamanla:

• Testiste veya testisin arkasında ele gelen bir şişlik veya kitle,
• Hafif ağrı veya rahatsızlık hissi,
• Kist büyüdüğünde testiste ağırlık veya dolgunluk hissi, ortaya çıkabilir.

Epididim bölgesinde ele gelen her kitle epididim kisti değildir. Ultrasonografi ile kitlenin içi sıvı dolu bir kist mi, yoksa katı bir kitle mi olduğu belirlenir. Epididim bölgesindeki katı kitlelerin büyük çoğunluğu da iyi huyludur; ancak nadiren kötü huylu tümörler görülebileceğinden doğru değerlendirme önemlidir.

Epididim kistleri çoğunlukla tedavi gerektirmez. Küçük ve herhangi bir şikâyete neden olmayan kistler genellikle takip edilir. Kist çok büyürse, sürekli ağrıya veya belirgin rahatsızlığa neden olursa tedavi seçenekleri değerlendirilir.

Özetle. Epididim kisti, testisin kendisinden değil, testisin arkasındaki epididimden kaynaklanan, genellikle iyi huylu ve zararsız bir sıvı keseciğidir. Çoğu hastada yalnızca takip yeterlidir.

S2- Testisteki kitle epididim kisti mi, testis kanseri mi nasıl ayırt edilir?

Testis veya testisin çevresinde ele gelen bir kitlenin epididim kisti mi yoksa testis tümörü mü olduğunu yalnızca elle muayene ederek kesin olarak anlamak mümkün değildir. En önemli değerlendirme, kitlenin nerede bulunduğunu ve ultrasonografide nasıl göründüğünü belirlemektir.

1. Kitle testisin içinde mi, dışında mı?

• Epididim kisti (spermatosel): Testisin üst veya arka tarafında bulunan epididimden kaynaklanır. Yani testisin kendi dokusunun dışındadır ve genellikle testisten ayrı olarak hissedilir.
• Testis kanseri: Genellikle testisin kendi dokusu içinde gelişir. Muayenede testisin içinde sertlik veya kitle fark edilir.

Bu nedenle kitlenin testisin içinde mi, dışında mı olduğunun belirlenmesi en önemli ayrımlardan biridir.

1. Kitle sıvı dolu mu, katı mı?

• Epididim kisti: İçi sıvı dolu, düzgün sınırlı ve genellikle yumuşak bir keseciktir.
• Testis kanseri: Çoğunlukla katı bir yapıdadır ve testisin kendi dokusu içinde görülür.

1. Skrotal ultrasonografi en önemli incelemedir

Testis veya çevresinde ele gelen bir kitlenin değerlendirilmesinde skrotal ultrasonografi temel incelemedir.

Ultrasonografi ile:

• Kitlenin testisin içinde mi yoksa dışında mı olduğu,
• Epididimden kaynaklanıp kaynaklanmadığı,
• İçinin sıvı mı yoksa katı mı olduğu,
• Katı bir kitlenin kanlanma gösterip göstermediği, değerlendirilebilir.

Basit bir epididim kisti ultrasonografide genellikle sıvı dolu, düzgün sınırlı bir kesecik şeklinde görülür. Testis kanseri ise çoğunlukla testis dokusu içinde katı bir kitle olarak görülür.

Ultrasonografide sonuç kesin değilse veya kitlenin nereden kaynaklandığı net olarak anlaşılamıyorsa, bazı hastalarda skrotal manyetik rezonans görüntüleme (MR) yapılabilir.

1. Kan testleri gerekebilir

Testis kanseri şüphesi varsa kanda AFP, beta-hCG ve LDH adı verilen tümör belirteçleri kontrol edilebilir. Epididim kistinde bu değerlerin yükselmesi beklenmez.

Ancak tümör belirteçlerinin normal olması testis tümörü olmadığı anlamına gelmez. Bazı testis tümörlerinde bu değerler normal olabilir. Bu nedenle kan testleri, ultrasonografinin yerine geçmez.

1. Muayenede nasıl hissedilir?

• Epididim kisti: Genellikle testisin üst veya arka tarafında, testisten ayrı, daha yumuşak ve düzgün bir şişlik olarak hissedilir.
• Testis tümörü: Genellikle testisin kendi içinde daha sert bir kitle veya sertlik şeklinde hissedilir.

Testis tümörleri her zaman ağrı yapmaz. Bu nedenle ağrısız bir testis kitlesi de mutlaka değerlendirilmelidir.

Özetle. Testisin dışında, epididim bölgesinde bulunan ve ultrasonografide sıvı dolu kist olarak görülen bir kitle çoğunlukla epididim kistidir ve genellikle tedavi gerektirmez. Buna karşılık testisin kendi dokusu içinde bulunan katı bir kitle, aksi kanıtlanıncaya kadar testis tümörü açısından değerlendirilmelidir.

Bu nedenle testiste veya testisin çevresinde yeni fark edilen bir kitle varsa, üroloji muayenesi ve skrotal ultrasonografi yapılması en doğru yaklaşımdır.

S3- Epididim kisti büyür veya ağrı yapar mı?

Epididim kistlerinin çoğu ağrı yapmaz ve uzun süre aynı boyutta kalır. Genellikle başka bir nedenle yapılan testis ultrasonografisi sırasında tesadüfen fark edilir.

Bununla birlikte bazı epididim kistleri zaman içinde yavaş yavaş büyüyebilir. Kist büyüdükçe testisin üst veya arka tarafında ele gelen bir şişlik, dolgunluk veya ağırlık hissi oluşturabilir.

Ağrı yapabilir mi? Küçük epididim kistleri genellikle ağrısızdır. Ancak kist büyüdüğünde çevresindeki dokulara baskı yaparak hafif ağrı, hassasiyet veya rahatsızlık oluşturabilir. Şiddetli veya sürekli ağrının ise yalnızca epididim kistine bağlanmaması gerekir; enfeksiyon, varikosel veya başka bir testis hastalığı gibi farklı nedenler de araştırılmalıdır.

Ne zaman doktora başvurulmalıdır?

• Kitle belirgin şekilde büyüyorsa,
• Yeni başlayan veya giderek artan ağrı varsa,
• Testiste ani ve şiddetli ağrı gelişirse,
• Kitle sertleşir veya yapısı değişirse,
• Testiste yeni bir şişlik veya başka bir kitle fark edilirse, üroloji uzmanına başvurulmalı ve gerekirse skrotal ultrasonografi yapılmalıdır.

Özellikle hızlı büyüyen veya belirgin şekilde ağrı yapan bir kitlenin gerçekten basit bir epididim kisti olup olmadığı ultrasonografi ile yeniden değerlendirilmelidir.

Özetle. Epididim kistleri çoğunlukla küçük, ağrısız ve yavaş seyirlidir. Bazıları zamanla büyüyebilir ve büyüdüğünde rahatsızlık veya ağrı yapabilir. Ancak hızlı büyüme veya belirgin ağrı varsa, bunun yalnızca kiste bağlı olduğu düşünülmemeli ve ürolojik değerlendirme yapılmalıdır.

S4- Epididim kisti kısırlığa neden olur mu?

Epididim kistlerinin çoğu kısırlığa neden olmaz. Küçük ve basit epididim kistleri genellikle sperm üretimini veya spermlerin testisten dışarı taşınmasını engellemez. Bu nedenle epididim kisti olan bir erkeğin çocuk sahibi olamamasının nedeni çoğu zaman kistin kendisi değildir.

Epididim kistleri, kısırlık araştırması sırasında yapılan ultrasonografide tesadüfen de saptanabilir. Yani kistin kısırlığa neden olması nedeniyle değil, kısırlık araştırılırken fark edilmesi nedeniyle iki durum birlikte görülebilir.

Ancak bazı özel durumlarda dikkatli olmak gerekir:

• Çok büyük kistler, spermlerin geçtiği kanallara baskı yaparak sperm geçişini nadiren etkileyebilir.
• Her iki tarafta bulunan büyük kistler, sperm geçişini daha fazla etkileyebilir.
• Epididim kisti veya çevresindeki başka bir kitle nedeniyle ameliyat yapılması gerekirse, sperm kanalı veya epididim kanallarının zarar görmesi nadiren sperm geçişinde tıkanıklığa ve kısırlığa yol açabilir.
• Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan bir erkekte epididim kisti saptandığında, kistin doğrudan neden olduğu düşünülmemelidir. Gerekli durumlarda sperm testi (semen analizi) yapılarak sperm sayısı, hareketliliği ve yapısı değerlendirilir.

Özetle. Basit ve küçük bir epididim kistinin tek başına kısırlığa neden olması beklenmez. Çok büyük kistlerde nadiren sperm kanallarında tıkanıklık gelişebilir.

S5- Epididim kisti ameliyatı nasıl yapılır, testis alınır mı?

Epididim kisti ameliyatında amaç, kisti çıkarırken testisi korumaktır. Basit bir epididim kisti veya iyi huylu olduğu düşünülen bir epididim kitlesi nedeniyle testisin tamamı alınmaz.

Epididim kistlerinin çoğu herhangi bir tedavi gerektirmez. Ameliyat genellikle kist çok büyüdüğünde, ağrı veya belirgin rahatsızlık yaptığında ya da kistin yapısı konusunda şüphe olduğunda düşünülür.

Ameliyat nasıl yapılır?

Ameliyat genellikle anestezi altında yapılır. Cerrah testis ve epididime ulaşarak kisti çevresindeki sağlam dokulardan dikkatlice ayırır ve çıkarır.

Kistin testisin dışında ve epididimde olduğu kesin olarak biliniyorsa, cerrahi yaklaşım buna göre planlanabilir. Ancak kitlenin kötü huylu olma ihtimali varsa, cerrah kasık bölgesinden yaklaşmayı tercih edebilir. Bu, olası bir testis tümörü durumunda tümör hücrelerinin yayılma riskini azaltmak için uygulanan bir güvenlik yaklaşımıdır.

Ameliyat sırasında özellikle epididim dokusunun ve sperm kanalının korunmasına dikkat edilir. Çıkarılan kitle patolojik incelemeye gönderilir ve kesin tanı ameliyat sonrasında belirlenir.

Testis alınır mı?

Basit bir epididim kisti için testis alınmaz. Amaç yalnızca kisti çıkarmak ve testisi mümkün olduğunca korumaktır.

Özetle. Epididim kisti ameliyatında hedef kisti çıkarmak ve testisi korumaktır. Basit bir epididim kisti nedeniyle testisin alınması gerekmez. Ancak kitlede kanser şüphesi varsa cerrahi yaklaşım değişebilir. Ayrıca kist şikâyet oluşturmuyorsa çoğu hastada ameliyat yerine takip yeterlidir.