İdrar Kesesi (Mesane) Taşı

İdrar kesesi (mesane) taşları, günümüzde farklı cerrahi ve endoskopik yöntemlerle yüksek başarı oranlarıyla tedavi edilebilmektedir. Tedavi planı; taşın büyüklüğü, sayısı ve yapısı ile hastanın yaşı, genel sağlık durumu, eşlik eden hastalıkları ve altta yatan nedenlere göre kişiye özel olarak belirlenir. Uygun hastalarda taşın kendiliğinden düşmesinin beklenmesi veya ilaç tedavisi tercih edilebilirken, daha büyük ya da semptomlara yol açan taşlarda endoskopik sistolitotripsi (rijit veya fleksibl sistoskopi kullanılarak lazer, pnömotik ya da ultrasonik enerji kaynakları ile taşın kırılması) en sık uygulanan tedavi yöntemidir. Bazı seçilmiş hastalarda ise laparoskopik veya robotik cerrahi de uygun bir seçenek olabilir.

Mesane taşı bulunan erkek hastalarda, taş oluşumunun en önemli nedenlerinden biri iyi huylu prostat büyümesidir (Benign Prostat Hiperplazisi, BPH). Bu nedenle hastaların en sık sorduğu sorulardan biri, mesane taşı tedavisi ile prostat ameliyatının aynı seansta yapılıp yapılamayacağıdır. Günümüzde, uygun hastalarda hem mesane taşının hem de prostat büyümesinin aynı ameliyatta tedavi edilmesi mümkün olup, bu yaklaşım çoğu zaman ikinci bir ameliyat gereksinimini ortadan kaldırabilmektedir. Ancak bu karar, her hastanın klinik özellikleri dikkate alınarak bireysel olarak verilmelidir.

Bu bölümde, mesane taşı bulunan ve özellikle eşlik eden iyi huylu prostat büyümesi olan hastaların en sık yönelttiği sorular, güncel bilimsel kanıtlar ışığında sade ve anlaşılır bir dille yanıtlanmaktadır. Bu bölümün amacı, hastaların mesane taşına ilişkin merak ettikleri konulara bilimsel ve anlaşılır yanıtlar sunmak, tedavi seçeneklerini daha iyi değerlendirebilmelerine yardımcı olmaktır.

S1- 59 yaşındayım, iyi huylu prostat büyümesi dışında başka bir hastalığım yok ve günlük aldığım prostat ilacı dışında ara sıra cinsel ilişkide ereksiyonumu daha iyi yapmak için isteğe bağlı olarak, tek kullanımlık bir ilaç kullanıyorum. Son 2-3 aydır idrar yapma şikâyetlerimde artış oldu. Kontrolümde prostat muayenesi ve PSA değerimin normal olduğu, ultrasonografide prostat hacmimin 85 cc olduğu, mesaneye doğru büyüyen küçük bir orta lob bulunduğu ve mesanemde 2-3 cm büyüklüğünde 1-2 adet taş olduğu söylendi. İdrar akım testinde Qmaks değerimin 8 ml/sn olduğu ve düşük bulunduğu belirtildi. Bana aynı seansta kapalı prostat ameliyatı ve mesane taşlarının endoskopik olarak alınması önerildi. Ancak prostat ameliyatının cinsel fonksiyonlarımı olumsuz etkileyebileceğinden endişeliyim. Sadece mesane taşlarım alınabilir mi?

C1- Sizin durumunuzda mesane taşlarının oluşmasının en önemli nedeninin, prostat büyümesine bağlı olarak idrarın mesaneden yeterince rahat boşalamaması olduğu düşünülmektedir. Prostatınızın 85 cc olması, idrar akım hızınızın düşük olması (Qmaks: 8 ml/sn) ve prostatın mesaneye doğru büyüyen orta lobunun bulunması bu durumu desteklemektedir.

Bu nedenle yalnızca mesane taşlarının alınması teknik olarak mümkündür. Ancak bu durumda taşların oluşmasına neden olan prostat kaynaklı idrar çıkışındaki darlık devam edecektir.

1. Mesane taşları neden oluşmuş olabilir?

Mesane taşları, özellikle ileri yaş erkeklerde, çoğu zaman mesanenin tam olarak boşalamaması sonucunda oluşur.

Prostat büyüdüğünde idrarın mesaneden dışarı çıkmasını zorlaştırabilir. Mesanede her idrardan sonra bir miktar idrar kalmaya başlar. Bu duruma artık idrar denir.

Mesanede uzun süre kalan artık idrar, zaman içinde taş oluşumuna zemin hazırlayabilir.

Sizde;

• Prostat hacminin 85 cc olması,
• Prostatın mesaneye doğru büyüyen bir orta lobunun bulunması,
• İdrar akım hızının 8 ml/sn gibi düşük olması,
• Mesanede 2-3 cm büyüklüğünde taşların bulunması, prostatın idrar çıkışını önemli ölçüde zorlaştırıyor olabileceğini düşündürmektedir.

1. Sadece mesane taşlarını aldırabilir misiniz?

Evet, teknik olarak sadece mesane taşlarının endoskopik olarak kırılarak veya çıkarılarak alınması mümkündür.

Ancak burada önemli olan nokta, taşların neden oluştuğudur.

Sadece taşları aldırıp prostat için kullandığınız ilaca devam ederseniz, prostatın oluşturduğu idrar çıkışındaki tıkanıklık devam edebilir. Bu durumda mesane tekrar yeterince boşalamaz ve ileride yeniden taş oluşabilir.

Çalışmalarda yalnızca mesane taşı tedavisi yapılan bazı hastalarda taşların yeniden oluşabildiği ve hastaların bir bölümünde ilerleyen dönemde prostat ameliyatına ihtiyaç duyulduğu gösterilmiştir.

Sizin prostatınızın 85 cc olması ve Qmaks değerinizin 8 ml/sn gibi düşük olması nedeniyle, ileride prostat ameliyatına ihtiyaç duyma ihtimalinizin dikkate alınması gerekir.

Bu nedenle yalnızca taşı almak, kısa vadede taş sorununu çözebilir; ancak taşın oluşmasına neden olan prostat kaynaklı tıkanıklığı ortadan kaldırmaz.

1. Mesane taşı ile prostat ameliyatını aynı seansta yapmak neden öneriliyor?

Uygun hastalarda mesane taşlarının alınması ile prostatın tedavi edilmesinin aynı seansta yapılmasının önemli avantajları vardır.

Bu şekilde;

• Tek anestezi ile hem taşlar temizlenir hem de prostat nedeniyle oluşan idrar çıkışındaki tıkanıklık tedavi edilir.
• İdrar akımının daha iyi hale gelmesi beklenir.
• Mesanenin daha iyi boşalması sağlanabilir.
• İleride yeniden mesane taşı oluşma ihtimali azaltılabilir.
• İkinci bir ameliyat gereksinimi azalabilir.

Bu nedenle size iki işlemin aynı seansta yapılması önerilmiş olması tıbbi açıdan anlaşılabilir bir yaklaşımdır.

1. Prostat ameliyatı cinsel fonksiyonlarınızı bozabilir mi?

Bu konuda endişe duymanız anlaşılabilir.

Kapalı prostat ameliyatlarının sertleşme (ereksiyon) fonksiyonu üzerindeki etkisi, kullanılan ameliyat yöntemine ve hastanın mevcut cinsel fonksiyonlarına göre değişebilir.

Modern prostat ameliyatlarında temel amaç, idrar kanalındaki tıkanıklığı ortadan kaldırırken ereksiyon fonksiyonunu mümkün olduğunca korumaktır. Prostat ameliyatlarının en sık görülen cinsel yan etkilerinden biri ise boşalmanın geriye mesaneye doğru olmasıdır (retrograd ejakülasyon).

Bu durumda kişi orgazm hissini yaşayabilir ancak meni dışarı çıkmak yerine mesaneye gider. Daha sonra idrarla birlikte vücuttan atılır.

Bu durum genellikle sağlık açısından tehlikeli değildir; ancak çocuk sahibi olma ve normal boşalma açısından önemlidir.

1. Boşalma fonksiyonunu koruyan ameliyat seçenekleri var mı?

Bazı hastalarda boşalma fonksiyonunu korumayı amaçlayan özel prostat ameliyat teknikleri uygulanabilir.

Bu tekniklerde prostat dokusu çıkarılırken boşalmada rol oynayan bazı anatomik bölgelerin korunmasına çalışılır.

Ancak bu yöntemler her hastaya uygulanamaz. Özellikle;

• Prostatın büyüklüğü,
• Prostatın mesaneye doğru büyüyen orta lobunun yapısı,
• İdrar kanalındaki tıkanıklığın derecesi,
• Mesane taşlarının büyüklüğü ve sayısı,
• Hastanın cinsel fonksiyon beklentileri,
• Cerrahın bu özel tekniklerdeki deneyimi, birlikte değerlendirilmelidir.

Dolayısıyla ameliyat öncesinde doktorunuza özellikle "Benim için boşalma fonksiyonunu koruyan bir prostat ameliyatı yapılabilir mi?" sorusunu sormanız uygun olacaktır.

1. Sizin için hangi seçenekler değerlendirilebilir?

Mevcut bulgularınızla temel olarak iki yaklaşım düşünülebilir:

1. Sadece mesane taşlarının alınması

Bu yöntemde taşlar endoskopik olarak kırılır ve mesaneden temizlenir. Prostat için kullandığınız ilaç tedavisine devam edilir.

Avantajı, prostat ameliyatının cinsel fonksiyonlar üzerindeki olası etkilerinden kaçınmanızdır.

Dezavantajı ise prostatın oluşturduğu idrar çıkışındaki tıkanıklığın devam etmesidir. Bu nedenle ileride yeniden mesane taşı oluşabilir veya idrar şikâyetleriniz artabilir ve prostat ameliyatına ihtiyaç duyabilirsiniz.

1. Aynı seansta hem mesane taşlarının hem de prostatın tedavi edilmesi

Bu yöntemde önce veya işlem sırasında mesane taşları endoskopik olarak temizlenir ve aynı seansta prostatın oluşturduğu idrar yolu tıkanıklığı tedavi edilir.

Bu yaklaşım, taşın tekrar oluşmasına neden olan prostat kaynaklı tıkanıklığı da ortadan kaldırmayı amaçlar.

Sizin prostatınızın 85 cc olması ve Qmaks değerinizin 8 ml/sn gibi düşük olması, bu seçeneğin ciddi şekilde değerlendirilmesini gerektiren bulgulardır.

Özetle. Sizdeki mesane taşlarının yalnızca alınması teknik olarak mümkündür. Ancak taşların büyük olasılıkla prostat büyümesine bağlı olarak mesanenin tam boşalamaması sonucunda oluştuğu düşünüldüğünden, yalnızca taşların alınması taş oluşumunun temel nedenini ortadan kaldırmayacaktır.

Prostatınızın 85 cc olması ve idrar akım hızınızın 8 ml/sn gibi düşük bulunması nedeniyle, prostat ameliyatının da aynı seansta yapılması uzun vadede daha kalıcı bir çözüm sağlayabilir.

Bununla birlikte, sizin için cinsel fonksiyonların korunması önemli bir öncelikse, ameliyat kararından önce bunu mutlaka doktorunuzla açıkça konuşmalısınız. Özellikle boşalma fonksiyonunu korumaya yönelik özel prostat ameliyat tekniklerinin sizin prostat büyüklüğünüz ve prostatın yapısındaki orta lob için uygun olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Son karar; prostatın yapısı, mesanedeki taşların özellikleri, mesanenin ne kadar iyi boşaldığı, kullandığınız ilaçlar ve cinsel fonksiyonlarla ilgili beklentileriniz birlikte değerlendirilerek verilmelidir.

S2- 67 yaşındayım ve ara sıra cinsel ilişkide ereksiyonumu daha iyi yapmak için isteğe bağlı olarak tek kullanımlık bir ilaç dışında başka bir ilaç kullanmıyorum. Son 2-3 aydır idrar yapma şikâyetlerimde artış oldu. Kontrolümde prostat muayenesi ve PSA değerimin normal olduğu, ultrasonografide prostat hacmimin 80 cc olduğu, mesaneye doğru büyüyen küçük bir orta lob bulunduğu ve mesanemde 2-3 cm çapında bir taş olduğu söylendi. İdrar akım testinde Qmaks değerimin 17 ml/sn olduğu belirtildi. Bana aynı seansta kapalı prostat ameliyatı ve mesane taşının endoskopik olarak alınması önerildi. Ne yapmalıyım?

C2- Sizin durumunuzda prostatınızın 80 cc olması, mesaneye doğru küçük bir orta lobun bulunması ve mesanede 2-3 cm büyüklüğünde taş olması, taşın büyük olasılıkla prostat büyümesine bağlı olarak mesanenin tam boşalamaması sonucunda oluştuğunu düşündürmektedir.

İdrar akım hızınızın Qmaks 17 ml/sn olması ise idrar akımınızın çok düşük olmadığını göstermektedir. Bu nedenle sizin için yalnızca taşın alınması mı, yoksa taşla birlikte prostatın da ameliyat edilmesi mi gerektiği konusunda bazı ek bilgilerin değerlendirilmesi faydalı olabilir.

1. Mesane taşı neden oluşmuş olabilir?

Mesane taşları erkeklerde sıklıkla prostat büyümesine bağlı olarak mesanenin tam boşalamaması sonucunda oluşur.

Prostat büyüdüğünde idrarın mesaneden dışarı çıkışı zorlaşabilir. Mesanede idrar kaldıkça zaman içerisinde kristaller birikerek taş oluşturabilir.

Sizde prostatın 80 cc olması ve mesaneye doğru büyüyen bir orta lobun bulunması bu açıdan önemlidir.

Ancak Qmaks değerinizin 17 ml/sn olması, idrar akımınızın belirgin şekilde bozulmadığını göstermektedir. Bu nedenle yalnızca Qmaks değerine bakarak prostatın kesin olarak ciddi bir tıkanıklık oluşturduğu söylenemez.

Özellikle idrar akımınız ile şikâyetleriniz arasında uyumsuzluk varsa, doktorunuz gerek görürse ürodinami (basınç-akım testi) yaparak mesanenin çıkışında gerçekten önemli bir tıkanıklık olup olmadığını daha ayrıntılı değerlendirebilir.

Bununla birlikte, mesanede taş oluşmuş olması, prostat büyümesinin mesanenin boşalmasını etkiliyor olabileceğini düşündüren önemli bir bulgudur.

1. Sadece mesane taşını aldırabilir misiniz?

Evet. Mesane taşının tek başına endoskopik olarak kırılarak alınması teknik olarak mümkündür.

Ancak burada önemli olan, taşın neden oluştuğudur.

Eğer taşın oluşmasında prostatın mesaneyi yeterince boşaltamamanız önemli bir rol oynuyorsa, yalnızca taşı almak bu sorunun nedenini ortadan kaldırmaz.

Bu durumda;

• Taş ileride tekrar oluşabilir,
• İdrar şikâyetleriniz devam edebilir veya artabilir,
• İlerleyen yıllarda prostat ameliyatına ihtiyaç duyabilirsiniz.

Bu nedenle sadece taşın alınması ile prostatın da aynı seansta tedavi edilmesi arasında karar verirken mesanede kalan idrar miktarı, idrar şikâyetlerinizin derecesi, prostatın yapısı ve sizin beklentileriniz birlikte değerlendirilmelidir.

1. Neden prostat ve mesane taşı aynı seansta ameliyat ediliyor?

Eğer mesane taşının oluşmasında prostatın oluşturduğu idrar çıkışındaki tıkanıklığın önemli bir rol oynadığı düşünülüyorsa, iki işlemin aynı seansta yapılmasının önemli avantajları vardır.

Bu şekilde;

• Mesanedeki taş tamamen temizlenebilir.
• Prostatın oluşturduğu idrar çıkışındaki tıkanıklık tedavi edilebilir.
• Mesanenin daha iyi boşalması sağlanabilir.
• İleride yeniden mesane taşı oluşma ihtimali azaltılabilir.
• İkinci bir ameliyat gereksinimi azalabilir.

Bu nedenle doktorunuzun size aynı seansta prostat ameliyatı ve mesane taşı tedavisi önermesi anlaşılır ve sık kullanılan bir yaklaşımdır.

1. Sizin durumunuzda prostat ameliyatı kesin olarak gerekli mi?

Bu sorunun cevabı yalnızca prostatınızın 80 cc olmasına veya Qmaks değerinizin 17 ml/sn olmasına bakılarak verilemez.

Özellikle şu bilgiler önemlidir:

• İdrar şikâyetleriniz günlük yaşamınızı ne kadar etkiliyor?
• İdrar yaptıktan sonra mesanede ne kadar idrar kalıyor?
• Mesaneniz yeterince güçlü çalışıyor mu?
• Prostatın orta lobu idrar çıkışını ne kadar etkiliyor?
• Mesane taşı dışında başka bir neden taş oluşumuna katkıda bulunuyor mu?

Bu nedenle, mesanede kalan idrar miktarının (PVR) ölçülmesi tedavi kararında oldukça önemlidir.

Qmaks değeriniz 17 ml/sn olduğu için, doktorunuz klinik bulgular ile test sonuçları arasında uyumsuzluk görürse ürodinami de isteyebilir. Bu test, mesanenin kasılma gücünü ve prostatın idrar çıkışında gerçekten ne kadar tıkanıklık oluşturduğunu daha ayrıntılı olarak gösterebilir.

1. Prostat ameliyatı cinsel fonksiyonlarınızı etkiler mi?

Cinsel fonksiyonlarla ilgili endişeniz tedavi seçiminde mutlaka dikkate alınmalıdır.

Günümüzde kullanılan kapalı prostat ameliyatlarında temel amaç, idrar kanalındaki tıkanıklığı ortadan kaldırırken ereksiyon fonksiyonunu mümkün olduğunca korumaktır.

Bu ameliyatların çoğu hastada sertleşme fonksiyonunu kalıcı olarak bozması beklenmez. Hatta idrar şikâyetlerinin düzelmesi bazı hastalarda yaşam kalitesini ve cinsel yaşam memnuniyetini olumlu etkileyebilir.

Ancak prostat ameliyatlarından sonra en sık görülen cinsel değişiklik geriye doğru boşalmadır (retrograd ejakülasyon).

Bu durumda;

• Sertleşme devam edebilir,
• Orgazm hissi devam edebilir,
• Ancak meni penisten dışarı çıkmak yerine mesaneye gider.

Bu durum genellikle sağlık açısından zararlı değildir. Ancak normal boşalmanın sizin için önemli olması halinde ameliyat öncesinde mutlaka konuşulmalıdır.

1. Boşalma fonksiyonunu koruyan yöntemler var mı?

Bazı uygun hastalarda boşalma fonksiyonunu korumayı amaçlayan özel prostat ameliyat teknikleri uygulanabilir.

Ancak bu tekniklerin sizin için uygun olup olmadığı;

• Prostatınızın 80 cc olması,
• Orta lobun yapısı,
• Mesane taşının büyüklüğü,
• İdrar yolu tıkanıklığının derecesi,
• Cinsel beklentileriniz,
• Cerrahın bu tekniklerdeki deneyimi, birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

Bu nedenle doktorunuzla özellikle “Benim durumumda boşalma fonksiyonunu koruyan bir prostat ameliyatı yapılabilir mi?” sorusunu görüşmeniz uygun olacaktır.

Özetle. Sizdeki 2-3 cm büyüklüğündeki mesane taşının tek başına endoskopik olarak alınması mümkündür. Ancak taşın oluşmasında prostat büyümesine bağlı mesanenin yeterince boşalamamasının rol oynadığı düşünülüyorsa, yalnızca taşı almak altta yatan nedeni ortadan kaldırmayabilir.

Diğer taraftan, Qmaks değerinizin 17 ml/sn olması, idrar akımınızın belirgin şekilde bozulmadığını göstermektedir. Bu nedenle sizin durumunuzda prostat ameliyatının gerekliliği; yalnızca prostat hacmine göre değil, şikâyetleriniz, mesanede kalan idrar miktarı, prostatın orta lobunun etkisi ve gerektiğinde ürodinami sonuçları birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

Eğer prostat ameliyatı yapılmasına karar verilirse, mesane taşının aynı seansta alınması taş oluşumuna neden olan mekanizmayı da tedavi etme açısından avantaj sağlayabilir.

Cinsel fonksiyonlarınız açısından ise özellikle sertleşme fonksiyonu ile boşalma fonksiyonunun birbirinden farklı olduğunu bilmeniz önemlidir. Prostat ameliyatı sonrasında sertleşme çoğu hastada korunurken, normal şekilde meni gelmesi etkilenebilir. Bu nedenle cinsel beklentileriniz ameliyat öncesinde doktorunuzla mutlaka ayrıntılı olarak konuşulmalı ve uygun hastalarda boşalma fonksiyonunu korumayı amaçlayan tekniklerin uygulanıp uygulanamayacağı değerlendirilmelidir.

S3- 63 yaşındayım ve yaklaşık 10 yıldır prostat ilacı kullanıyorum. Son 6 aydır özellikle idrar yapmakta zorlanma ve idrar kaçırma şikâyetlerim başladı. Gittiğim klinikte yapılan kontrolde prostat muayenemin ve PSA değerimin normal olduğu, ultrasonografide prostatımın 70 cc olduğu, mesaneye doğru hafif büyüyen bir orta lob bulunduğu ve mesanemde 2–3 cm çapında 4–5 adet taş olduğu söylendi. İşeme sonrasında mesanemde 600 cc idrar kaldığı ve üroflowmetride Qmaks değerimin 4 ml/sn olduğu belirtildi. İdrarımı yeterince boşaltamadığım için sonda takıldı ve aynı seansta kapalı prostat ameliyatı ile mesane taşlarının endoskopik olarak alınması önerildi. Ne yapmalıyım?

C3- Bulgularınız, prostat büyümesine bağlı olarak idrar çıkışının ciddi şekilde daraldığını ve mesanenizin uzun süredir tam olarak boşalamadığını düşündürmektedir. Prostatınızın 70 cc olması, idrar akım hızınızın (Qmaks) 4 ml/sn gibi çok düşük bir değerde bulunması, işeme sonrasında mesanenizde 600 cc idrar kalması ve mesanenizde birden fazla taş bulunması nedeniyle, yalnızca ilaç tedavisiyle devam etmek yerine cerrahi tedavinin değerlendirilmesi uygun görünmektedir.

1. İdrar yapmakta neden bu kadar zorlanıyorsunuz?

Prostat büyüdükçe idrarın mesaneden dışarı çıkmasını sağlayan kanal daralabilir. Bu durumda mesanenin idrarı dışarı atabilmek için daha fazla çalışması gerekir.

Sizde:

• Prostat hacmi 70 cc,
• Qmaks değeriniz 4 ml/sn,
• İşeme sonrasında mesanede 600 cc idrar kalıyor,
• Mesanenin kapasitesi yaklaşık 800 cc,
• Mesanede 4–5 adet, 2–3 cm çapında taş bulunuyor.

Özellikle 4 ml/sn'lik Qmaks değerinin çok düşük olması ve işeme sonrasında 600 cc idrar kalması, idrarın mesaneden çıkışında ciddi bir sorun olduğunu göstermektedir.

Mesanenizde 600 cc idrar kalması, mesanenizin neredeyse tamamen boşalamadığı anlamına gelir. Bu durum uzun süredir devam ediyorsa mesane kası da zamanla yorulup zayıflayabilir.

1. İdrar kaçırmanızın nedeni ne olabilir?

İdrar kaçırmanız ilk bakışta prostat büyümesinden bağımsız bir sorun gibi görünse de sizde mesanenin aşırı dolmasına bağlı taşma tipi idrar kaçırma söz konusu olabilir.

Mesaneniz yaklaşık 800 cc kapasiteye ulaşmış ve işeme sonrasında içinde 600 cc idrar kalmaktadır. Yani mesane sürekli olarak çok fazla dolu kalmaktadır.

Mesane daha fazla idrar alamadığında, idrar istem dışı olarak dışarı sızabilir. Bu nedenle sizdeki idrar kaçırmanın nedeni yalnızca “mesanenin fazla çalışması” olmayabilir; tam tersine, mesanenin yeterince boşalamaması da önemli bir neden olabilir.

Ancak ameliyat sonrasında idrar kaçırmanın tamamen düzelip düzelmeyeceği, mesane kasının ne kadar süredir ve ne ölçüde zayıfladığına bağlıdır.

1. Mesane taşları neden oluşmuş olabilir?

Mesanenizde uzun süre yüksek miktarda idrar kalması, taş oluşması için uygun bir ortam oluşturur.

Prostatın idrar kanalını daraltması nedeniyle mesane tam boşalamamış, içeride sürekli artık idrar kalmış ve zaman içerisinde bu durum mesane taşlarının oluşmasına katkıda bulunmuş olabilir.

Bu nedenle sizdeki taşların yalnızca temizlenmesi, taşların oluşmasına neden olan prostat kaynaklı tıkanıklığı ortadan kaldırmayacaktır.

1. Sadece mesane taşlarını aldırmak yeterli olur mu?

Teknik olarak mesane taşları kapalı yöntemle, idrar kanalından girilerek lazer veya başka enerji kaynaklarıyla kırılıp temizlenebilir.

Ancak sizin durumunuzda sadece taşları almak kalıcı bir çözüm olmayabilir.

Çünkü prostatın oluşturduğu tıkanıklık devam ederse:

• Mesane yine tam boşalamayabilir,
• Mesanede yeniden yüksek miktarda idrar kalabilir,
• Yeni mesane taşları oluşabilir,
• İdrar yapma şikâyetleri devam edebilir,
• Mesane kasının çalışması daha da bozulabilir,
• İdrar yolu enfeksiyonu gelişebilir,
• Böbreklerde genişleme ve böbrek fonksiyonlarında bozulma riski ortaya çıkabilir.

Bu nedenle sizin durumunuzda taşların alınmasıyla birlikte idrar çıkışını engelleyen prostatın da tedavi edilmesi daha kalıcı bir yaklaşım olabilir.

1. Prostat ve mesane taşları neden aynı seansta ameliyat ediliyor?

Uygun hastalarda iki işlemin aynı seansta yapılmasının önemli avantajları vardır.

Aynı ameliyatta:

• Mesanedeki taşlar temizlenebilir,
• Prostatın oluşturduğu idrar çıkışındaki darlık giderilebilir,
• İdrar akımının artması sağlanabilir,
• Mesanede kalan idrar miktarının azalması hedeflenebilir,
• Yeni taş oluşma riski azaltılabilir,
• İkinci bir ameliyat gereksinimi azaltılabilir.

Bu nedenle doktorunuzun aynı seansta kapalı prostat ameliyatı ve mesane taşı tedavisi önermesi, mevcut bulgularınız dikkate alındığında anlaşılır ve uygun bir tedavi yaklaşımıdır.

1. Hangi prostat ameliyatları yapılabilir?

70 cc prostat için günümüzde farklı kapalı prostat ameliyatları uygulanabilir.

Bunlar arasında:

• TUR-P / Bipolar TUR-P
• HoLEP
• ThuLEP
• GreenLight lazer
• Diğer uygun endoskopik prostat ameliyatları, bulunmaktadır.

Hangi yöntemin sizin için daha uygun olduğu; prostatınızın yapısı, orta lobun durumu, mesanenizin fonksiyonu, taşların sayısı ve büyüklüğü, böbrek fonksiyonlarınız ve cerrahın deneyimi dikkate alınarak belirlenmelidir.

1. Mesane kasınız ameliyattan sonra düzelir mi?

Sizin durumunuzdaki en önemli konulardan biri budur.

Mesanenizde işeme sonrasında 600 cc gibi çok yüksek miktarda idrar kalması, mesanenin uzun süredir zorlandığını düşündürmektedir. Prostat tıkanıklığı giderildiğinde bazı hastalarda mesanenin çalışma kapasitesi zaman içinde belirgin şekilde düzelebilir.

Ancak mesane kası uzun süre boyunca aşırı gerilmiş ve zayıflamışsa, ameliyattan sonra mesanenin tamamen normale dönmesi zaman alabilir veya tam olarak gerçekleşmeyebilir.

Bu nedenle ameliyat sonrasında bir süre daha sonda kullanılması veya mesanenin boşalmasının yakından takip edilmesi gerekebilir.

1. Sonda neden takıldı?

Şu anda mesaneniz yeterince boşalamadığı için takılan sonda, mesanedeki idrarı boşaltmak ve böbrekleri korumak açısından önemlidir.

Ancak sonda asıl sorunu tedavi etmez. Sadece idrarın mesaneden güvenli şekilde dışarı çıkmasını sağlar.

Uzun süreli sonda kullanımı idrar yolu enfeksiyonu ve yeni taş oluşumu gibi sorunlara yol açabileceğinden, uygun hastalarda kalıcı çözüm sağlayacak tedavinin planlanması önemlidir.

Özetle. Sizde prostat büyümesine bağlı ciddi idrar çıkış tıkanıklığı ve buna bağlı olarak mesanenin yeterince boşalamaması söz konusu olabilir. 70 cc prostat, Qmaks 4 ml/sn, işeme sonrası 600 cc artık idrar ve mesanede 4–5 adet büyük taş bulunması, prostat tıkanıklığının artık önemli bir sorun haline geldiğini göstermektedir.

İdrar kaçırmanız da mesanenizin aşırı dolmasına bağlı gelişen taşma tipi idrar kaçırma olabilir.

Bu nedenle yalnızca mesane taşlarının alınması, altta yatan prostat tıkanıklığını ortadan kaldırmayacağı için yeterli olmayabilir. Uygun hastalarda mesane taşlarının temizlenmesi ile prostat tıkanıklığının aynı seansta tedavi edilmesi hem mevcut taşların ortadan kaldırılması hem de taş oluşumuna neden olan tıkanıklığın giderilmesi açısından daha kalıcı bir tedavi sağlayabilir.

Ancak mesanenizin uzun süredir fazla miktarda idrarla dolu olması nedeniyle, ameliyat sonrasında mesanenin ne kadar iyi çalışacağı önceden kesin olarak söylenemez. Bu nedenle ameliyat öncesinde böbrek fonksiyonları, mesanede kalan idrar miktarı ve gerekirse mesane kasının durumunu değerlendiren ürodinamik inceleme gibi testlerin gerekli olup olmadığı üroloğunuz tarafından değerlendirilmelidir.

Tedavi planı; prostatınızın özellikleri, mesane fonksiyonunuz, taşların durumu, böbreklerinizin etkilenip etkilenmediği ve genel sağlık durumunuz birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

S4- Mesane taşını nasıl düşürebilirim?

C4- Mesane taşının kendiliğinden düşüp düşmeyeceği; taşın nereden geldiğine, büyüklüğüne ve mesanede idrarın boşalmasını engelleyen bir hastalık olup olmadığına bağlıdır. Her mesane taşı su içerek veya ilaç kullanarak kendiliğinden düşmez. Özellikle mesanenin içinde oluşmuş büyük taşların çoğunun endoskopik olarak alınması gerekir.

1. Mesane taşı kendiliğinden düşer mi?

Mesane taşlarının kendiliğinden düşmesi yalnızca bazı hastalarda mümkündür.

Eğer taş böbrekten veya idrar kanalından (üreterden) mesaneye düşmüşse ve 1 cm'den küçükse, mesaneden idrarın dışarı çıkmasını engelleyen bir sorun yoksa kendiliğinden idrarla atılabilir.

Ancak bunun gerçekleşebilmesi için;

• Prostat büyümesine bağlı idrar çıkışında tıkanıklık olmaması,
• Mesane boynunda darlık veya tıkanıklık bulunmaması,
• İdrar kanalında (üretrada) darlık olmaması,
• Mesane kasının yeterince güçlü çalışması,
• Mesanenin idrarı tamamen veya tama yakın boşaltabilmesi, gibi şartların bulunması gerekir.

Bu nedenle küçük ve böbrekten veya üreterden mesaneye düşmüş taşlar, uygun hastalarda takip edilerek kendiliğinden düşmesi beklenebilir.

Buna karşılık, taş mesanenin içinde oluşmuşsa veya büyükse kendiliğinden düşme ihtimali oldukça düşüktür.

1. Mesanenin içinde oluşan taşlar neden kendiliğinden düşmez?

Erişkinlerde mesane taşlarının önemli bir kısmı, mesanenin idrarı tam olarak boşaltamaması sonucunda oluşur.

Bunun en sık nedenlerinden biri iyi huylu prostat büyümesidir (BPH).

Bunun dışında;

• Üretra darlığı,
• Mesane boynu darlığı,
• Mesane kasının yeterince çalışmaması,
• Nörolojik hastalıklara bağlı mesane boşaltım bozuklukları,
• Uzun süreli sonda kullanılması, gibi durumlar da mesane taşı oluşmasına neden olabilir.

Bu hastalarda mesanede sürekli idrar kalması, zaman içinde taş oluşumunu kolaylaştırır.

Dolayısıyla mesanede oluşmuş taşın yalnızca ilaç veya bol su içerek düşürülmesi genellikle mümkün değildir.

1. Mesane taşını eritmek veya düşürmek için ilaç kullanılabilir mi?

Çoğu mesane taşı için taşı eriterek veya küçülterek düşmesini sağlayan etkili bir ilaç tedavisi yoktur.

Bol sıvı içmek, idrarın daha fazla üretilmesini sağlayarak küçük taşların ilerlemesine yardımcı olabilir. Ancak 2–3 cm gibi büyük bir mesane taşının yalnızca fazla su içerek düşmesi beklenmez.

Bu nedenle taşın büyüklüğü ve oluşma nedeni mutlaka değerlendirilmelidir.

1. Mesane taşı nasıl tedavi edilir?

Mesane taşlarının büyük bölümünde en etkili tedavi, taşın endoskopik olarak kırılması ve tamamen temizlenmesidir.

a) Kapalı mesane taşı ameliyatı – Transüretral sistolitotripsi

Günümüzde erişkinlerde en sık kullanılan yöntemdir.

İdrar kanalından ince bir kamera ile mesaneye girilir. Taş görülür ve;

• Lazer,
• Pnömatik sistem,
• Ultrasonik sistem, gibi cihazlarla küçük parçalara ayrılır. Daha sonra taş parçaları mesaneden tamamen temizlenir.

Bu yöntemin önemli avantajları;

• Karında kesi yapılmaması,
• Daha az ağrı,
• Daha kısa hastanede kalış,
• Daha hızlı iyileşme,
• Taşın büyük ölçüde veya tamamen aynı seansta temizlenebilmesidir.

Bu nedenle uygun erişkin hastalarda genellikle ilk tercih edilen yöntemdir.

b) Perkütan sistolitotripsi

Bazı hastalarda idrar kanalından mesaneye girerek taş tedavisi uygun olmayabilir.

Özellikle;

• Üretra darlığı bulunanlarda,
• Çok büyük mesane taşlarında,
• Çocuklarda,
• İdrar kanalından yapılacak işlemin çok uzun süreceği düşünülen hastalarda, karın alt kısmından küçük bir giriş yapılarak mesaneye ulaşılabilir. Taş burada parçalanarak çıkarılır.

c) Açık mesane taşı ameliyatı

Çok büyük mesane taşlarında açık ameliyat gerekebilir.

Özellikle 5–6 cm veya daha büyük taşlarda, taşı endoskopik olarak saatlerce parçalamak yerine açık ameliyatla çıkarmak bazı hastalarda daha uygun olabilir.

Ancak açık ameliyatta kesi yapılması nedeniyle kapalı yöntemlere göre;

• Daha fazla ağrı,
• Daha uzun sonda kullanımı,
• Daha uzun hastanede kalış,
• Daha uzun iyileşme süresi, gerekebilir.

1. Taşı almak neden tek başına yeterli olmayabilir?

Mesane taşlarında en önemli konulardan biri “Bu taş neden oluştu?” sorusunun cevaplanmasıdır.

Örneğin prostat büyümesi nedeniyle mesane tam boşalamıyorsa, sadece taşı alıp prostat tıkanıklığını tedavi etmemek yeni taş oluşmasına neden olabilir.

Bu nedenle taş tedavisi sırasında;

• Prostat büyümesi,
• Üretra darlığı,
• Mesane boynu darlığı,
• Mesane kasının yeterince çalışıp çalışmadığı,
• Nörolojik nedenler, gibi altta yatan sorunlar da araştırılmalıdır.

Taşın nedeni tedavi edilmezse, taş tekrar oluşabilir.

1. Mesane taşının tekrar oluşmasını nasıl önleyebilirim?

Taş çıkarıldıktan sonra mümkünse taşın kimyasal analizi yapılmalıdır. Böylece taşın hangi maddelerden oluştuğu belirlenebilir.

Gerekli hastalarda taş oluşumuna neden olabilecek metabolik sorunlar da araştırılabilir.

Bunun yanında mesanenin yeterince boşalması sağlanmalıdır. Özellikle prostat büyümesi, üretra darlığı veya mesane kası problemi varsa bunların uygun şekilde tedavi edilmesi taşın tekrar oluşmasını önlemek açısından önemlidir.

Uzun süreli sonda kullanan veya mesanesini kendi başına yeterince boşaltamayan hastalarda ise mesanenin düzenli ve uygun şekilde boşaltılması önem taşır.

Özetle. Her mesane taşı su içerek veya ilaç kullanarak düşmez.

Böbrekten veya idrar kanalından mesaneye düşen 1 cm'den küçük taşlar, mesaneden idrar çıkışını engelleyen bir sorun yoksa bazı hastalarda kendiliğinden düşebilir.

Buna karşılık mesanenin içinde oluşan veya büyük olan taşların kendiliğinden düşme ihtimali düşüktür ve çoğu zaman kapalı ameliyatla çıkarılmaları gerekir.

Günümüzde erişkinlerde en sık kullanılan yöntem, idrar kanalından girilerek taşın lazer veya başka enerji yöntemleriyle parçalanıp temizlendiği transüretral sistolitotripsi ameliyatıdır. Çok büyük taşlarda perkütan veya açık ameliyat da tercih edilebilir.

Ancak başarılı bir tedavi için yalnızca taşı çıkarmak yeterli değildir. Taşın neden oluştuğunun da bulunması ve tedavi edilmesi gerekir. Özellikle prostat büyümesine bağlı idrar çıkış tıkanıklığı varsa, sadece taşı almak yeni taş oluşmasını engellemeyebilir.

Bu nedenle mesane taşı saptandığında üroloji uzmanının taşın boyutunu, yerini, oluşma nedenini ve mesanenin ne kadar iyi boşaldığını birlikte değerlendirmesi en doğru yaklaşımdır.

(Not: Daha detaylı bilgi için “İlgi Alanınızdaki Ameliyatlar” başlığı altında yer alan “İdrar Yolu Taş Ameliyatları” bölümündeki “Mesane Taşı” başlığına bakabilirsiniz.)