Testis Torsiyonu

S1- Testis torsiyonu nedir?

C1- Testis torsiyonu, testisi besleyen damarların bulunduğu spermatik kordun kendi etrafında dönmesi ve bu nedenle testise giden kanın azalması veya tamamen kesilmesi durumudur.

Kan akımı kesildiğinde testis yeterince oksijen alamaz. Tedavi gecikirse testis dokusunda kalıcı hasar oluşabilir ve testisin alınması gerekebilir.

Bu nedenle testis torsiyonu acil ameliyat gerektirebilen bir ürolojik acildir.

Belirtileri nelerdir?

Testis torsiyonu genellikle aniden başlayan ve şiddetli olan tek taraflı testis ağrısı ile ortaya çıkar. Bunun yanında:

• Testis torbasında ani şişlik,
• Bulantı ve kusma,
• Testisin normalden daha yukarıda durması,
• Testisin normalden farklı, yatay bir pozisyonda bulunması,
• Muayenede testisin çevresindeki normal refleksin alınamaması, görülebilir.

Ani başlayan şiddetli testis ağrınız varsa beklememeli ve hemen acil sağlık kuruluşuna başvurmalısınız.

Kimlerde görülür?

Testis torsiyonu her yaşta görülebilir ancak özellikle ergenlik döneminde daha sık görülür. Yenidoğanlarda da ortaya çıkabilir.

En önemli nedenlerden biri, testisin torba içinde normalden daha serbest hareket etmesine neden olan doğuştan anatomik bir farklılıktır. Buna Bell-clapper deformitesi adı verilir.

Bu anatomik özellik çoğu zaman iki testiste birden bulunduğu için bir testiste torsiyon geliştiğinde diğer testiste de ileride torsiyon gelişme riski olabilir.

Testis torsiyonu ile epididimit nasıl ayırt edilir?

Testis torsiyonu ve epididimit her ikisi de testiste ağrı ve şişliğe neden olabilir. Ancak aralarında çok önemli bir fark vardır:

Testis torsiyonunda testise giden kan akımı kesilir ve gecikmeden tedavi edilmesi gerekir.

Epididimit ise genellikle enfeksiyona bağlı gelişir ve çoğu durumda ilaç tedavisiyle iyileşir.

Ani başlayan ve özellikle çok şiddetli testis ağrısında, öncelikle testis torsiyonu mutlaka dışlanmalıdır. Sadece belirtilere bakarak iki hastalığı kesin olarak ayırmak her zaman mümkün değildir.

Kesin tanı nasıl konur?

Tanı öncelikle hastanın şikâyetleri ve doktorun fizik muayenesi ile değerlendirilir.

Gerektiğinde renkli Doppler skrotal ultrasonografi yapılarak testise giden kan akımı kontrol edilir.

Ancak testis torsiyonu şüphesi yüksekse, ultrasonografi veya başka bir tetkik için beklemek ameliyatı geciktirmemelidir. Çünkü tedavide zaman çok önemlidir.

İlk 6 saat neden çok önemlidir?

Testis torsiyonunda ilk saatler kritik öneme sahiptir.

• İlk 6 saat içinde tedavi edilen hastalarda testisin kurtarılma ihtimali çok yüksektir.
• Tedavi geciktikçe testiste kalıcı hasar oluşma riski artar.
• Çok geç başvurulduğunda testis canlılığını kaybedebilir ve alınması gerekebilir.

Bu nedenle ani başlayan testis ağrısının kendiliğinden geçmesini beklemek doğru değildir.

Manuel detorsiyon nedir?

Ameliyat hazırlığı sırasında doktor tarafından testisin elle uygun yönde çevrilerek (manuel detorsiyon) kan akımının yeniden sağlanması denenebilir.

Ancak bu yöntem kesin tedavi değildir. Testis tekrar dönebilir ve kan akımı yeniden kesilebilir.

Bu nedenle manuel detorsiyon başarılı olsa bile, testisin tekrar dönmesini önlemek için cerrahi olarak sabitlenmesi gerekir.

Testis torsiyonu nasıl tedavi edilir?

Testis torsiyonunun kesin tedavisi acil ameliyattır.

Ameliyat sırasında dönen spermatik kord düzeltilir ve testisin canlı olup olmadığı değerlendirilir.

Testis canlılığını koruyorsa, tekrar dönmesini önlemek amacıyla testis testis torbasına dikilerek sabitlenir (orşiopeksi).

Torsiyona neden olan anatomik özellik genellikle iki testiste de bulunduğundan, ileride diğer testiste torsiyon oluşmasını önlemek amacıyla diğer testis de aynı ameliyatta sabitlenir.

Eğer testis kan akımının uzun süre kesilmesi nedeniyle canlılığını kaybetmişse, testisin alınması (orşiektomi) gerekebilir.

Özetle: Testis torsiyonu, testise giden kanın kesilmesine neden olan ve saatler içinde kalıcı testis hasarı oluşturabilen acil bir durumdur. Özellikle ani başlayan şiddetli testis ağrısı ve bulantı-kusma varsa zaman kaybetmeden acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. İlk 6 saat içinde tedavi edilmesi, testisin kurtarılma şansını önemli ölçüde artırır.

TESTİS EKİ (APPENDİKS) TORSİYONU

S2- Testis eki (appendiks) torsiyonu nedir?

C2- Testis eki torsiyonu, testisin üst kısmında bulunan ve normalde vücuda herhangi bir önemli işlevi olmayan küçük bir dokunun kendi etrafında dönerek kan akımının bozulması durumudur.

En sık dönen yapı appendix testis adı verilen testis ekidir.

Bu durum, testis torsiyonuna benzer şekilde ağrı ve şişliğe neden olabilir. Ancak önemli bir fark vardır: Testisin kendisinin kan dolaşımı genellikle etkilenmez.

Bu nedenle testis eki torsiyonu, testis torsiyonu kadar tehlikeli değildir.

Kimlerde görülür?

Testis eki torsiyonu en sık ergenlik öncesindeki çocuklarda görülür ve çocuklarda ani testis ağrısının sık nedenlerinden biridir.

Belirtileri nelerdir?

En sık görülen belirtiler:

• Tek taraflı testis ağrısı,
• Testisin özellikle üst kısmında ağrı ve hassasiyet,
• Testis torbasında hafif şişlik,
• Testisin üst kısmında bazen görülebilen mavi-mor renkli küçük bir noktadır.

Bu bulguya “mavi nokta belirtisi” (blue dot sign) adı verilir.

Testis torsiyonundan farklı olarak ağrı çoğu zaman daha yavaş başlar. Bulantı ve kusma ise genellikle görülmez.

Tanı nasıl konur?

Buradaki en önemli amaç, gerçek testis torsiyonunu dışlamaktır.

Bu nedenle doktor muayenesinin yanı sıra gerektiğinde renkli Doppler skrotal ultrasonografi yapılır.

Testis torsiyonu ile testis eki torsiyonunu yalnızca belirtilere bakarak kesin olarak ayırmak her zaman mümkün değildir. Testis torsiyonu şüphesi devam ediyorsa acil cerrahi değerlendirme gerekebilir.

Nasıl tedavi edilir?

Testis eki torsiyonu çoğu zaman kendiliğinden iyileşir ve ameliyat gerekmez.

Tedavide genellikle:

• İstirahat,
• Ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar,
• Gerekirse kısa süreli soğuk uygulama,
• Testis torbasını destekleyen iç çamaşırı veya skrotal destek, önerilir.

Şikâyetler genellikle günler içinde azalır ve çoğu hastada yaklaşık bir hafta içerisinde belirgin düzelme görülür.

Nadiren ağrı uzun süre devam ederse veya tanı konusunda şüphe varsa cerrahi değerlendirme gerekebilir.

Özetle: Testis eki torsiyonu, testisin üst kısmındaki küçük bir dokunun dönmesi sonucu oluşan ve çoğunlukla kendiliğinden iyileşen bir durumdur. Ancak belirtileri testis torsiyonuna benzeyebildiği için özellikle ani başlayan testis ağrısı mutlaka ciddiye alınmalıdır. Testis torsiyonu ihtimali dışlanmadan evde beklemek doğru değildir.